«Κύπρος βασανισμένη» - Ο άγνωστος δίσκος της Κύπρου!

(ΗΧΗΤΙΚΟ) Μια περίεργη, αλλά σημαντική έκδοση με τους: Καζαντζίδη, Μπιθικώτση, Αγγελόπουλο, Λύδια, Πάνου, Γαβαλά κ.α.
Πριν από μερικά χρόνια έπεσε στα χέρια μου, σε κατάστημα μεταχειρισμένων δίσκων, μια περίεργη, αλλά σημαντική έκδοση με τραγούδια για τους αγώνες της Κύπρου, με τίτλο «Κύπρος βασανισμένη». Την χαρακτηρίζω ως περίεργη, αφού, αφενός, δεν αναφέρονται πουθενά η χρονολογία έκδοσης ή τα στοιχεία της εταιρείας που εξέδωσε το δίσκο, αφετέρου ο δίσκος δεν έχει καν εξώφυλλο. Οι τίτλοι των τραγουδιών είναι γραμμένοι σε ένα ένθετο χαρτάκι, καθώς και τυπωμένοι πάνω στο βινύλιο, όπου από τη μια πλευρά υπάρχει ζωγραφισμένη η Μεγαλόνησος ενώ από την άλλη εικονίζονται τα μνήματα των Κυπρίων αγωνιστών Ανδρέα Δημητρίου, Γρηγόρη Αυξεντίου, Ευαγόρα Παλληκαρίδη και άλλων.

Ο δίσκος περιέχει 12 τραγούδια ηχογραφημένα στις δεκαετίες 1950 & 1960, που αναφέρονται στους αγώνες ανεξαρτησίας των Κυπρίων, τους απαγχονισμούς των αγωνιστών της ΕΟΚΑ, τις φυλακίσεις, την απελευθέρωση κλπ. Επειδή στους τίτλους δεν αναγράφονται οι β' φωνές και οι χρονολογίες ηχογράφησης, προστέθηκαν από τον υπογράφοντα, όπου ήταν εφικτό.


1) Το αίμα νερό δεν γίνεται (Στο δίσκο σαν δημιουργοί αναγράφονται οι Μπάμπης Μπακάλης - Κώστας Βίρβος, το τραγούδι όμως είναι σύνθεση του Γιώργου Μητσάκη σε στίχους Βίρβου) Πόλυ Πάνου - Γιώργος Μητσάκης - Γιάννης Τατασόπουλος (1955)
2) Ως πότε θα’μαι σκλάβα (Μπ. Μπακάλη - Κ. Βίρβου) Γιώτα Λύδια - Γιάννης Τζιβάνης (1956)
3) Τ' αδέρφια δεν χωρίζουνε (Απ. Καλδάρα - Κ. Βίρβου) Πόλυ Πάνου (1958)
4) Κυπριωτοπούλα (Μπ. Μπακάλη - Κ. Βίρβου) Γ. Μπιθικώτσης - Γ. Λύδια - Γ. Κυριαζής (1955)
5) Κύπρος βασανισμένη (Σαν δημιουργός αναγράφεται ο Γ. Παπαϊωάννου, το τραγούδι όμως είναι των Γ. Τατασόπουλου - Ν. Ρούτσου) Μαριάνα Χατζοπούλου (1959)
6) Μες στα μπουντρούμια (Ένας λεβέντης ξαγρυπνά) (Μπ. Μπακάλη - Κ. Βίρβου) Πάνος Γαβαλάς - Μαίρη Τζάνετ (1955)
7) Τρεις πατριώτες Κύπριοι (Τ. Αγριανίτη - Σ.Μπενέτα) Σταμάτης Μπενέτας (1965)
8) Η Κύπρος είναι δική μας (Μητσάκης) Μητσάκης (Αγνώστων λοιπών στοιχείων)
9) Η Κύπρος λευτερώθηκε (Μπ. Μπακάλη - Κ. Βίρβου) Μ. Αγγελόπουλος - Γ. Λύδια - Γ. Κυριαζής (1959)
10) Χαίρετ’ η Κύπρος λευτεριά (Ι. Ηλία) Ματθαίος Φελώνης
11) Κύπρος μου όμορφο νησί (Στ. Χρυσίνη) Κύπριος Αντωνίου (1964)
12) Η Κύπρος είναι ελληνική (Μπ. Μπακάλη - Κ. Βίρβου) Στέλιος Καζαντζίδης (1964)

Στην πρώτη πλευρά του βινυλίου υπάρχει ένα κείμενο στο οποίο αναγράφονται τα εξής: “Με την βοήθειαν του Θεού, με πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Ελληνισμού και με την βοήθειαν των Κυπρίων, αναλαμβάνομεν τον αγώνα δια την αποτίναξη του Αγγλικού ζυγού, με σύνθημα εκείνο το οποίο μας κατέλειπαν οι πρόγονοί μας. «Η ταν ή επί τας»”.

Στο βιβλίο του «Λαϊκή στιχουργική ανθολογία» ο στιχουργός επτά τραγουδιών του δίσκου Κώστας Βίρβος αναφέρεται σε κάποια από αυτά. Υπογράφει μάλιστα ένα κείμενο με τίτλο «Κυπριακό Έπος» στο οποίο αναφέρει πως: “Ο Κυπριακός όπως και κάθε τίμιος αγώνας του Ελληνικού Έθνους και στιχουργικά, δεν μ’ άφησε αδιάφορο. Τότε που πολεμούσε η Κύπρος ενάντια στον καταχτητή εγώ έγραψα και- είμαι ίσως ο μόνος στιχουργός- μια σειρά τραγουδιών για τους αγώνες αυτούς. «Θα κλάψει όλος ο ντουνιάς» για το σκοτωμό ενός παλικαριού, «Μες στα μπουντρούμια» για τον ήρωα Καραολή και αρκετά άλλα τραγούδια ανοιχτά ή αλληγορικά. Σε ένα πρόσφατο ταξίδι μου στην Κύπρο, ο δάσκαλος του χωριού Λεύκαρα μου διηγήθηκε το εξής γεγονός. Μαθητής τότε ο δάσκαλος, όταν κυκλοφόρησε το τραγούδι του Καραολή, κάποιος συμμαθητής του είχε ξεσηκώσει από το δίσκο τα λόγια του και το κυκλοφορούσαν χέρι, χέρι μυστικά σ’ όλο το σχολείο. Το ίδιο συνέβαινε και σ ’όλα τα σχολεία της Κύπρου.

Το γεγονός αυτό με κάνει δυο φορές περήφανο. Η μια είναι γιατί συνέβαλλα κι εγώ έστω και τόσο λίγο, στον ιερό Αγώνα και η δεύτερη, γιατί δικαιώνομαι όταν λέω ότι ο στίχος πρώτα και στη συνέχεια ολόκληρο το τραγούδι, έχει τεράστια και άμεση ευεργετική δύναμη, όταν η πένα βρίσκεται σε καλά χέρια, κάτι που δεν συμβαίνει κατά κανόνα με την ποίηση…”
Ο Κώστας Βίρβος αναφέρεται πιο αναλυτικά και σε κάποια από τα τραγούδια αυτού του κύκλου:

- Μες στα μπουντρούμια (Ένας λεβέντης ξαγρυπνά): Εμπνευσμένο από τον Κύπριο ήρωα Μιχάλη Καραολή. Δεν έπαυε όμως να απευθύνεται και στους Ελλαδίτες πολιτικούς κρατούμενους. Το τραγούδι αυτό καθιέρωσε σαν τραγουδιστή τον Πάνο Γαβαλά.
- Το αίμα νερό δεν γίνεται: Άλλο ένα αλληγορικό τραγούδι για την Κύπρο και τους αγώνες μας.
- Ως πότε θα ’μαι σκλάβα: Το τραγούδι αυτό είναι αλληγορικό και αναφέρεται στην Κύπρο
- Κυπριωτοπούλα: Ένα από τα πολλά τραγούδια που έχω γράψει για την Κύπρο μας. Είναι κι αυτό αλληγορικό γιατί η λογοκρισία στην Ελλάδα, ας μη νομίζει ο αναγνώστης, ότι ήταν εύκολη και για τέτοια θέματα.
- Είμαστε αδέλφια: Το τραγούδι αυτό είναι αλληγορικό και εμπνευσμένο από τον Αγώνα της Κύπρου
- Η Κύπρος είναι Ελληνική: Αυτό είναι ένα από τα πολλά τραγούδια που έχω γράψει για την Κύπρο μας.
- Η Κύπρος λευτερώθηκε: Ένα άλλο τραγούδι που έγραψα, πλανεμένος από τη συμφωνία αποχώρησης των Άγγλων. (1)

Για το τραγούδι «Τρεις πατριώτες Κύπριοι» ο συγγραφέας Αλέξανδρος Ασωνίτης σε άρθρο του στην Ελευθεροτυπία στις 27-8-11 έγραψε τα εξής: “Αργό ζεϊμπέκικο του δημοτικού δημιουργού και τραγουδιστή Σταμάτη Μπενέτα. Οι Ιάκωβος Πατάτσος, Ανδρέας Ζάκος, Χαρίλαος Μιχαήλ, μαζί με τους Μιχάλη Καραολή, Ανδρέα Δημητρίου (ο Αλμπέρ Καμί έχει γράψει προς τιμήν τους το διήγημα: «Το Ελληνόπουλο»), Μιχάλη Κουτσόφτα, Στέλιο Μαυρομμάτη, Ανδρέα Παναγίδη και τον 19χρονο Ευαγόρα Παλληκαρίδη, απαγχονίστηκαν από τους Βρετανούς μέσα στις φυλακές, όπου και τάφηκαν, για να αποφύγουν οι Βρετανοί τις διαδηλώσεις: τα «φυλακισμένα μνήματα». Η Ελισάβετ δεν έδωσε χάρη σε κανέναν -ο αδελφός του Ζάκου δεν ξέχασε και προ ετών πλησίασε με φουσκωτό τη θαλαμηγό που φιλοξενούσε τον Κάρολο, στο Αιγαίο, και του φώναζε: «δολοφόνοι-δολοφόνοι»”. (2)

Διαβάστε την αντίδραση του Κώστα Βίρβου για το συγκεκριμένο δίσκο.

Πηγές:
1) «Κώστας Βίρβος - Λαϊκή Στιχουργική Ανθολογία» (Βιβλιοεκδοτική Αναστασάκη - 1989)
2) Λαϊκά τραγούδια για την Κύπρο (Άρθρο του Αλέξανδρου Ασωνίτη στην «Ελευθεροτυπία» στις 27-8-2011)

Φωτογραφία Νο3: Ο Κώστας Βίρβος μπροστά από την κρεμάλα (αγχόνη) στο μουσείο του Αγώνα στη Λευκωσία. Στο βάθος διακρίνονται φωτογραφίες παλικαριών που έπεσαν για τον Αγώνα.

Video

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το τραγούδι αλλιώς, στο email σας!

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα στο χώρο της καλής μουσικής!

ates